به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در ابتدای گزارش سیانان آمده است ایران تلاش میکند مفهوم «کنترل تنگه هرمز» را فقط به نفت و کشتیرانی محدود نکند و آن را به حوزه داده، اینترنت و اقتصاد دیجیتال جهان نیز گسترش دهد. بر مبنای این گزارش، در ایران طی روزهای اخیر درباره اخذ هزینه از شرکتهای فناوری جهانی برای استفاده از کابلهای زیردریایی عبوری از منطقه صحبتهای زیادی شده است.
این گزارش تاکید دارد عبور کابلهای فیبر نوری اینترنت جهانی از تنگه هرمز باعث شده ایران اکنون کلید حیاتی بخش بزرگی از ارتباطات جهانی را در دست داشته باشد. بر مبنای گزارش تلویزیون سیانان، تنگه هرمز دیگر فقط شاهراه نفت جهان نیست، بلکه به شاهراه داده و اقتصاد دیجیتال نیز تبدیل شده است. این شبکه هشدار میدهد هرگونه تنش در این منطقه میتواند علاوه بر انرژی، اینترنت، بازارهای مالی، سرویسهای آنلاین و ارتباطات جهانی را نیز دچار آشفتگی کند. به تعبیر این گزارش، ایران اکنون تلاش میکند «اهرم فشار نفتی» خود را به «اهرم فشار دیجیتال» گسترش دهد. اکنون تهران در حال آزمایش نوع تازهای از «بازدارندگی» است؛ بازدارندگیای که این بار نه با بستن تنگه هرمز، بلکه با کنترل شریانهای نامرئی اینترنت و اقتصاد دیجیتال جهان تعریف میشود.
سایر منابع نیز گفتهاند غربیها این را میدانند که وابستگی شدید اینترنت جهانی به چند گلوگاه جغرافیایی مانند تنگه هرمز، دریای سرخ و کانال سوئز، یک آسیبپذیری بزرگ برای غرب و همه دنیا ایجاد کرده و به همین دلیل، اتحادیه اروپایی و برخی غولهای فناوری به دنبال طراحی مسیرهای جایگزین از جمله پروژههایی برای عبور کابلها از مسیر قطب شمال هستند تا وابستگی به غرب آسیا کاهش یابد اما چشمانداز ایجاد مسیر جایگزین یک پروژه بلندمدت است و در کوتاهمدت جوابگو نخواهد بود.
هرمز چگونه به اهرم فشار دیجیتال تبدیل شد؟
بر مبنای گزارشهای فنی، کابلهای فیبر نوری زیر دریا، ستون فقرات اینترنت جهانی هستند و بخش عظیمی از ارتباطات دیجیتال جهان از طریق همین خطوط منتقل میشود؛ از تراکنشهای بانکی و بازارهای مالی گرفته تا خدمات ابری، تماسهای اینترنتی، شبکههای اجتماعی و سرویسهای هوش مصنوعی. یک تحلیلگر آمریکایی نیز به سیانان گفت برخلاف این تصور که اینترنت عمدتاً وابسته به ماهوارههاست اما در واقع بیش از ۹۵ درصد تبادل دادههای جهانی از طریق کابلهای زیردریایی انجام میشود.
نقشههای موجود مسیرهای جهانی فیبر نوری نیز نشان میدهد چندین کابل مهم بینالمللی از منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز عبور میکند؛ کابلهای مهمی که اروپا را به آسیا و کشورهای عرب متصل میسازد. گفته شده این مسیرها برای شرکتهایی مانند گوگل، مایکروسافت، آمازون، متا و اپراتورهای مخابراتی جهانی اهمیت حیاتی دارد و هرگونه اختلال در آنها میتواند همزمان سیستمهای بانکی، بورسها، خدمات ابری، تجارت الکترونیک و حتی زیرساختهای نظامی را دچار بحران کند. گفته شده آسیب دیدن این کابلها فقط سرعت اینترنت را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند زنجیرهای از بحرانهای اقتصادی و ارتباطی در چندین قاره ایجاد کند.
دادههای شرکت «تله جئوگرافی» نیز حاکی از آن است کابلهای فیبر نوری مهمی از نزدیکی سواحل ایران عبور میکند. شرکت تله جئوگرافی که یک شرکت آمریکایی پژوهشی - تحلیلی در حوزه مخابرات، اینترنت و زیرساختهای ارتباطی است و دارای اطلاعات تخصصی درباره کابلهای فیبر نوری زیردریایی و مسیرهای انتقال اینترنت جهانی است، گزارش داد کابلهای مهمی مانند کابل مسیر فالکون از جمله مسیرهای فیبر نوری هستند که از محدوده آبهای ایران عبور کردهاند.
شبکه سیانان در ادامه گزارش خود اذعان کرد ایران با در اختیار داشتن قایقهای تندرو و مینهای دریایی، غواصان رزمی، زیردریاییهای کوچک و پهپادهای زیرآبی، ابزارهای لازم را برای کنترل کابلهای فیبر نوری جهانی در اختیار دارد و حتی یک عملیات محدود علیه این کابلها میتواند آثار زنجیرهای شدیدی بر اقتصاد جهان داشته باشد.
پیام ایران
بسیاری از کارشناسان بر این مساله اتفاق نظر دارند که ایران با کنترل کابلهای زیردریایی تنگه هرمز، در حال اعلام پیامی جدید به جهان است. شبکه تلویزیونی بلومبرگ هم در گزارشی توضیح داد ایران این پیام را به جهان منتقل کرده که هرگونه حمله یا فشار نظامی دیگر علیه جمهوری اسلامی میتواند هزینهای جهانی ایجاد کند؛ هزینهای که فقط محدود به بازار نفت نیست، بلکه اینترنت و اقتصاد دیجیتال را هم دربر میگیرد. بر مبنای گزارش بیبیسی هم، اختلال در شبکههای فیبر نوری عبوری از تنگه هرمز میتواند ظرف چند روز «دهها یا صدها میلیون دلار» خسارت اقتصادی ایجاد کند و به همین دلیل، موضوع از یک موضوع صرفا فنی به مسالهای مرتبط با امنیت ملی و نفوذ ژئوپلیتیک تبدیل شده است.
مجله تایم نیز در گزارشی با اشاره به توانایی ایران برای کنترل کابلهای فیبر نوری تنگه هرمز نوشت: آسیب گسترده به این کابلها میتواند اینترنت کشورهای خلیج فارس را مختل کند، انتقالات مالی بین اروپا و آسیا را کند سازد و حتی بر صادرات انرژی و فعالیت بانکها اثر بگذارد. تجربه سال ۲۰۲۴ در دریای سرخ، زمانی که آسیب به چند کابل باعث اختلال در بخشی از ترافیک اینترنت منطقه شد، نشان داد زیرساختهای ارتباطی زیر دریا تا چه اندازه شکنندهاند و اکنون نبض دیجیتال غرب به طور عمده در کنترل ایران قرار گرفته است.
در واقع در فضای پرتنشی که آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه رقم زدهاند، بحث درباره زیرساختهای دیجیتال تلاشی برای ارسال این پیام از تهران است که ایران فراتر از تهدید نفتکشها، ابزارهای راهبردی گستردهتری را نیز در اختیار دارد. بیبیسی در گزارش خود با اشاره به کنترل زیرساختهای دریایی تنگه هرمز از سوی ایران نوشت: تهران توانسته بازدارندگی نامتقارن را در مقابله مستقیم نظامی آمریکا به گونهای که خود میخواهد، تعریف کند و این بازدارندگی با کنترل کابلهای زیردریایی از سوی ایران وارد فاز جدیدی میشود.
